Aktualności

W 2023 r. w Unii Europejskiej wyprodukowano ok. 245 tys. ton miodu, co pozwoliło pokryć jedynie ok. 60–65 proc. zapotrzebowania rynku. Polska, będąca czwartym producentem miodu w UE, osiągnęła produkcję na poziomie 27,4 tys. ton, jednak również nie jest krajem samowystarczalnym. Wskaźnik samowystarczalności w ostatnich latach wahał się w Polsce od ok. 50 do niespełna 68 proc., co potwierdza strukturalny deficyt podaży.

Autorzy raportu zwracają uwagę, że dynamiczny wzrost liczby rodzin pszczelich – w Polsce o ponad 80 proc. w ciągu ostatniej dekady – nie przekłada się na stabilny i długofalowy wzrost produkcji. Produkcja miodu pozostaje silnie uzależniona od warunków pogodowych, dostępności bazy pożytkowej, kondycji zdrowotnej pszczół oraz postępujących zmian klimatycznych. W efekcie rynek cechuje się dużą zmiennością podaży i ograniczoną przewidywalnością.

Równolegle rośnie znaczenie importu. Głównymi dostawcami miodu na rynek unijny pozostają Chiny i Ukraina, które odpowiadają łącznie za około 65 proc. całkowitego przywozu do UE. Polska jest trzecim największym importerem miodu spoza Unii Europejskiej. Importowany surowiec, znacznie tańszy od krajowego, wywiera istotną presję cenową na rodzimych producentów – średni koszt produkcji kilograma miodu w polskich pasiekach towarowych szacowany jest na ok. 18 zł, podczas gdy cena miodu z importu wynosi 7–9 zł za kilogram.

Eksperci podkreślają, że liberalizacja handlu, w tym planowane zwiększenie kontyngentów taryfowych dla miodu z Ukrainy oraz krajów Mercosur, może dodatkowo wzmocnić konkurencję cenową. Jednocześnie coraz częściej podnoszona jest kwestia jakości importowanego miodu i jego zgodności z unijnymi normami, w tym z dyrektywą miodową.

W tym kontekście znaczenia nabiera potrzeba zintegrowanego dialogu branżowego, łączącego producentów, przetwórców, handel, naukę oraz administrację publiczną. Jak wskazują autorzy raportu, problem samowystarczalności rynku miodu nie powinien być analizowany wyłącznie w kategoriach handlu zagranicznego. Pszczelarstwo pełni bowiem kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa żywnościowego poprzez zapylanie upraw i wspieranie produkcji rolnej, a jego kondycja ma bezpośredni wpływ na funkcjonowanie całego sektora rolno-spożywczego.

Odpowiedzią branży na te wyzwania są inicjatywy służące wymianie wiedzy, technologii i doświadczeń. Jedną z nich są targi Expo2Bee, które integrują środowisko pszczelarskie, producentów sprzętu, przedstawicieli nauki oraz instytucji publicznych. Tegoroczna edycja wydarzenia odbędzie się 11 i 12 kwietnia. Organizatorzy podkreślają, że w obliczu rosnącej presji importowej i zmiennych uwarunkowań rynkowych, targi branżowe stają się przestrzenią do dyskusji o jakości, innowacjach, opłacalności produkcji oraz długofalowym rozwoju sektora.

Zdaniem ekspertów, poprawa sytuacji na rynku miodu wymaga działań systemowych, w tym wsparcia inwestycji w nowoczesne technologie, rozwoju pasiek towarowych, tworzenia grup producenckich oraz wzmacniania krótkich łańcuchów dostaw. Istotnym elementem pozostaje również edukacja konsumentów i promocja miodu pochodzącego z lokalnych pasiek.

Jak wynika z analizy, rynek miodu w Polsce i Unii Europejskiej będzie nadal rósł, napędzany popytem na żywność postrzeganą jako naturalna i prozdrowotna. Bez równoległego wzmocnienia krajowej produkcji i lepszego zbilansowania relacji handlowych, zależność od importu pozostanie jednak trwałą cechą tego sektora.