Aktualności

Czy sztuczna inteligencja zabierze nam pracę? Prof. Aleksandra Przegalińska rozpoczęła od danych, które pokazują znacznie bardziej złożony obraz. Według przedstawionej podczas wystąpienia prognozy do 2030 roku na świecie może powstać 170 mln nowych miejsc pracy, podczas gdy 92 mln zniknie, co oznacza dodatni bilans 78 mln. Jednocześnie aż 39 procent umiejętności wymaganych w pracy ma się do tego czasu zmienić.

– Prognoza do 2030 jest taka, że raczej więcej miejsc pracy powstanie, niż zniknie – mówiła prof. Przegalińska. Zaznaczyła jednak, że znacznie trudniej przewidywać konsekwencje rozwoju AI w perspektywie kolejnej dekady czy dwóch. Wklejony tekst

AI uderza przede wszystkim w początek kariery

Jednym z najważniejszych problemów wskazanych podczas wykładu jest sytuacja juniorów. Dane prezentowane podczas Forum wskazują, że w zawodach silnie eksponowanych na AI zatrudnienie osób w wieku 22–25 lat jest już o 19 procent niższe niż w zawodach mniej narażonych na wpływ tej technologii.

Prof. Przegalińska zwracała uwagę, że obecnie nie obserwujemy przede wszystkim masowych zwolnień, lecz mniejszą liczbę nowych zatrudnień na stanowiskach juniorskich. 

To rodzi problem, który wykracza daleko poza sytuację osób rozpoczynających karierę. Jeśli przedsiębiorstwa przestaną zatrudniać juniorów, za kilka czy kilkanaście lat może zabraknąć pracowników z doświadczeniem potrzebnym do objęcia bardziej odpowiedzialnych stanowisk.

– Jeśli nie będziemy zatrudniali juniorów, to nie będzie też seniorów – podkreślała prof. Przegalińska, wskazując na konieczność ochrony możliwości wejścia młodych ludzi na rynek pracy. 

Możliwość techniczna nie oznacza jeszcze wdrożenia

Jednocześnie możliwości współczesnych modeli AI nie przekładają się automatycznie na ich wykorzystanie w przedsiębiorstwach. Z danych prezentowanych podczas wykładu wynika, że teoretycznie AI mogłaby wykonać 94 procent zadań w zawodach informatycznych i matematycznych, podczas gdy w obserwowanych danych z użycia faktycznie wykonywanych jest z jej pomocą około 33 procent.

– To, że coś jest technicznie możliwe, nie znaczy, że jest wdrażane – podkreślała ekspertka. Przeszkodami mogą być istniejące systemy, sposób organizacji przedsiębiorstwa, ale także nierozwiązana kwestia odpowiedzialności. 

AI zwiększa produktywność, ale nie wszędzie tak samo

Podczas wystąpienia pojawiły się także przykłady wzrostu produktywności. W obsłudze klienta wynosi on około 14–15 procent, w programowaniu około 26 procent, a w niektórych zadaniach marketingowych może sięgać 50 procent. Prof. Przegalińska przestrzegała jednak przed przenoszeniem tych wyników na wszystkie zawody i wszystkie zadania.

– Produktywność rośnie, ale rośnie nierówno i rośnie w konkretnych zadaniach – zaznaczyła. Jak mówiła, w wielu obszarach wykorzystanie sztucznej inteligencji nie przynosi jeszcze wzrostu produktywności, którego można byłoby oczekiwać na podstawie najbardziej optymistycznych prognoz. 

Polskie firmy wdrażają wolniej, pracownicy nie czekają

Ciekawy obraz wyłania się z danych dotyczących Polski. Według informacji przedstawionych podczas Forum AI wykorzystywało w 2025 roku 8,4 procent polskich przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 10 osób, przy średniej unijnej wynoszącej 20 procent.

– Polska relatywnie wolno wdraża sztuczną inteligencję, ale pracownicy używają tych technologii na potęgę – mówiła prof. Przegalińska. 

Prowadzi to do zjawiska określanego jako shadow AI – pracownicy korzystają z narzędzi sztucznej inteligencji bez wiedzy pracodawcy albo poza oficjalnie przyjętymi w organizacji zasadami. Zdaniem ekspertki problem polega nie tylko na bezpieczeństwie. Ukrywanie wykorzystania AI powoduje, że wiedza o dobrych praktykach nie krąży wewnątrz firmy i organizacja nie może uczyć się na doświadczeniach własnych pracowników. 

Więcej AI nie zawsze oznacza lepiej

Jednym z ciekawszych wniosków z badań przedstawionych przez prof. Przegalińską było stwierdzenie, że maksymalnie bliska współpraca ze sztuczną inteligencją nie zawsze prowadzi do najlepszych rezultatów.

W eksperymencie z udziałem 221 osób wykonujących zadania kreatywne osoby, które w mniejszym stopniu współpracowały z AI, przygotowywały mniej dopracowane plany realizacji, ale jednocześnie wybierały bardziej oryginalne, mniej generyczne i odważniejsze pomysły. Intensywna współpraca z AI poprawiała wykonanie, lecz mogła prowadzić do bardziej zachowawczych wyborów. 

– Bliżej nie zawsze znaczy lepiej. Regulowanie relacji z AI też ma wartość – podsumowała badaczka. 

Człowiek nadal podejmuje decyzję i bierze odpowiedzialność

Z wystąpienia wyłonił się obraz rynku pracy, na którym AI będzie przejmowała kolejne zadania, ale jednocześnie wzrośnie znaczenie kompetencji typowo ludzkich. Prof. Przegalińska wymieniła m.in. formułowanie problemów, krytyczną ocenę, głęboką ekspertyzę, umiejętność weryfikacji i kompetencje relacyjne. 

Jedną z czterech lekcji przedstawionych podczas wykładu była zasada: „Odpowiedzialności nie da się przypisać modelowi”. Zadania związane z decyzją, weryfikacją i ostateczną odpowiedzialnością pozostają po stronie człowieka.

– Odpowiedzialność to nie jest coś, co dzisiaj możemy przypisywać jakiemukolwiek modelowi AI – zaznaczyła prof. Przegalińska. 

Zdrowa relacja z AI zamiast wyścigu z technologią

Profesor wskazała także, że firmy powinny wdrażać AI na poziomie konkretnych zadań, mierzyć rezultaty, tworzyć jasne zasady korzystania z technologii i prowadzić dialog z pracownikami. Istotne będzie również rozwijanie kompetencji oraz budowanie silniejszych mostów pomiędzy badaniami naukowymi a praktyką przedsiębiorstw. 

Zmiany czekają również uczelnie. Zdaniem prof. Przegalińskiej konieczne jest przygotowywanie młodych ludzi do nowej rzeczywistości zawodowej – poprzez wcześniejszy kontakt z praktyką, rozwijanie krytycznego myślenia oraz uczenie świadomej współpracy ze sztuczną inteligencją, ale również zachowywania wobec niej odpowiedniego dystansu. 

Wystąpienie zakończyła życzeniem, które dobrze oddaje główną myśl całej prezentacji: „Życzę zdrowych relacji ze sztuczną inteligencją”. 

Forum Transformacja 360° odbywa się podczas Przemysłowej Jesieni 2026 w Expo Kielce. Spotkanie łączy przedstawicieli biznesu, nauki, administracji i instytucji otoczenia biznesu, a jego tematyka obejmuje m.in. sztuczną inteligencję, cyfryzację, automatyzację, robotyzację, cyberbezpieczeństwo oraz praktyczne wdrażanie nowych technologii w przedsiębiorstwach.